Jadwiga Hutyra

Jadwiga Hutyra z Rycerki Dolnej jest emerytowaną nauczycielką wychowania przedszkolnego, poetką i gawędziarką. Emerytura zdecydowanie nie oznacza jednak dla niej zwolnienia tempa. Ma mnóstwo energii, pomysłów i chęci do działania, a kiedy pojawia się okazja do zrobienia czegoś nowego, zwykle szybko przechodzi do pracy. Pisze, występuje, bierze udział w konkursach, angażuje się w wydarzenia regionalne i lokalne inicjatywy. Jest osobą, która zdecydowanie woli działać niż tylko mówić o tym, co można byłoby zrobić.

Szczególne miejsce w jej działalności zajmuje gawędziarstwo. Jadwiga Hutyra tworzy zarówno gwarą, jak i w języku literackim. Pisze prozę i poezję, w tym wiersze okolicznościowe, które sama również recytuje. Od 2009 roku bierze udział w posiadach gawędziarskich, rozpoczynając od wydarzeń organizowanych w Rajczy. W swoich gawędach sięga po historie związane z codziennym życiem, lokalnymi zwyczajami i wydarzeniami, a ważną rolę odgrywa w nich gwara.

Od 2011 roku regularnie uczestniczy w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarzy podczas Sabałowych Bajań w Bukowinie Tatrzańskiej, wielokrotnie znajdując się w gronie laureatów. 

Jadwiga Hutyra bierze udział również w Posiadach Gawędziarskich organizowanych przez Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej. Podczas 30. edycji wydarzenia w 2021 roku zaprezentowała własną gawędę „Co woły przepowiedziały”. Od 2014 roku uczestniczy także w „Przeglądacce” w Międzybrodziu Żywieckim, gdzie prezentuje swoją twórczość i zdobywała najwyższe miejsca.

Drugim ważnym obszarem jej twórczości jest poezja. Pisze zarówno w gwarze, jak i w języku literackim. W swoich tekstach podejmuje tematy związane z Beskidami, życiem mieszkańców regionu, lokalnymi zwyczajami, religijnością i własnymi wspomnieniami. Pisze także o codziennych wydarzeniach i współczesności. Od wielu lat należy do Grupy Literackiej „Gronie” działającej przy Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej. Pełniła funkcję zastępcy przewodniczącej Grupy, a obecnie jest członkinią jej Zarządu. Jej utwory regularnie ukazują się na łamach wydawnictwa „Gronie”, poświęconego historii, kulturze i sztuce Żywiecczyzny. Opublikowano w nim między innymi teksty: „Kim jesteś człowieku?”, „Nie pozwól”, „Wirus”, „Wielki świynto-świniobici!”, „Zielone świątki”, „Góry nasze góry”, „Sikorki” oraz „Dziecięce wspomnienia”.  Również za twórczość poetycką otrzymuje nagrody i wyróżnienia. W 2023 roku została wyróżniona za poezję gwarową w Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim i Literackim im. ks. kan. Józefa Jamroza „O autentyczną wiarę” i „O ludzkie serce człowieka”. Rok później, podczas XXII edycji tego konkursu, otrzymała I nagrodę specjalną w kategorii poezji.

Ważnym wątkiem w jej życiorysie jest wieloletnia praca z dziećmi. Jako nauczycielka wychowania przedszkolnego zawodowo zajmowała się najmłodszymi, a swoje doświadczenie wykorzystywała również w późniejszych działaniach. Brała między innymi udział w tworzeniu bajek o Jelonku Stefanku, tłumacząc ich teksty na gwarę żywiecką, a także użyczając głosu w nagraniach. Swoją wiedzą o tradycjach regionu dzieli się również bezpośrednio z dziećmi. We współpracy z Fundacją Górom uczestniczyła w zajęciach z cyklu „Ludonki” dla dzieci przedszkolnych w Przybędzy, prowadząc spotkanie poświęcone tradycyjnemu kiszeniu kapusty. Była to okazja do przekazania najmłodszym wiedzy o dawnych zwyczajach nie tylko poprzez opowieść, ale również wspólne działanie. Jej znajomość gwary wykorzystywana jest również podczas konkursów. Zasiadała między innymi w jury Dyktanda Gwarowego w Węgierskiej Górce, gdzie oceniano autentyczność gwary i sposób prezentacji. Wcześniej sama występowała w roli uczestniczki tego konkursu. W 2014 roku zdobyła II miejsce w kategorii osób dorosłych.

Od wielu lat jest także związana ze Związkiem Podhalan. Od 2007 roku należy do Oddziału Górali Żywieckich z siedzibą w Milówce, gdzie pełni funkcję sekretarza Zarządu i aktywnie angażuje się w działalność organizacji. Pełniła również funkcje w strukturach Związku, między innymi w Sądzie Koleżeńskim, a w kadencji 2023–2026 została wybrana do Głównego Sądu Koleżeńskiego Związku Podhalan. Wyrazem uznania dla jej wieloletniej działalności na rzecz zachowania i pielęgnowania tradycji beskidzkich są przyznane jej wyróżnienia i odznaczenia. W 2017 roku Kapituła Honorowa Związku Podhalan przyznała jej tytuł „Zasłużony dla Kultury Góralskiej”, honorując w ten sposób jej zaangażowanie w ochronę i przekazywanie dziedzictwa góralskiego. W 2021 roku została również uhonorowana odznaką honorową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Aktywność Jadwigi Hutyry jest mocno związana z rodzinną Rycerką Dolną i gminą Rajcza. Należy do Koła Gospodyń Wiejskich w Rycerce Dolnej, gdzie aktywnie uczestniczy w wydarzeniach i lokalnych inicjatywach. W 2023 roku była pomysłodawczynią I Góralskiej Majówki w Rycerce Dolnej. Można ją spotkać także podczas wielu wydarzeń regionalnych i kulturalnych odbywających się na Żywiecczyźnie. W sierpniu 2026 roku wraz z Tadeuszem Paciorkiem pełniła funkcję starosty Dożynek Gminnych w Rajczy.

Jednym ze sposobów, w jaki dzieli się wiedzą o kulturze regionu z szerszą publicznością, jest również współpraca z WG Media. Powstał cykl nagrań publikowanych w serwisie YouTube, w których Jadwiga Hutyra opowiadała o dawnych zwyczajach, tradycjach i życiu mieszkańców regionu.Obok pisania, gawędziarstwa, występów i bezpośrednich spotkań jest to kolejny sposób, w jaki zachowuje i przekazuje wiedzę o lokalnej kulturze. Przez lata zebrała pokaźną kolekcję dyplomów i wyróżnień, o których potrafi opowiadać z dużą radością. Każdy z nich wiąże się z inną historią, konkursem czy spotkaniem i jest dla niej ważną pamiątką. Patrząc jednak na energię, z jaką podchodzi do kolejnych wyzwań, można przypuszczać, że w jej kolekcji jest jeszcze miejsce na następne.